فضاى سايبر و سرگرمى‏

فضاى سايبر و سرگرمى‏

يكشنبه ۰۹ دی ۱۳۹۷ ساعت ۰۴:۵۹
امتیاز این گزینه
(0 آرا)

محسن رحمانى
سان تزو، فيلسوف و استراتژيست چينى، در كتاب «هنر جنگ» چنين مى نويسد: خود را بشناس. دشمن خود را بشناس. زمين و سرزمينى را كه در آن به پيكار خواهى رفت، بشناس. اين آگاهى به تو قدرت پيروزى در هزار جنگ را مى دهد. سرعت، شاكله پيروزى است.



امروز كه ما در حال نبرد در ميدان رزم آينده، در فضاى سايبر و فضاى ويرچوآل هستيم، شناخت هريك از اين جبهه هاى نبرد، براى هر انسانى كه قصد نبرد در اين ميدان را دارد، يك ضرورت و لازمه پيروزى است.

نبردگاه فضيلت

جهان مجازى، مهم ترين نبردگاه براى شناخت فضاى سايبر و جهان حاكم بر آن هست. براى شناخت بيشتر اين دو دنيا بايد با كلمات و اصطلاحات حاكم بر آن كمى آشنا شد. مجازى ياVirtual ، از كلمه لاتين virtus به معنى برترى، قدرت و فضيلت است و به صورت كلّى، به هر چيز اطلاق مى شود كه دارى فضيلت برترى بر بعد فيزيكى يا طبيعت باشد. در مقابل فضاى ويرچوآل، محيط واقعى ياActual قرار دارد كه ريشه آن كلمه لاتين actus ، به معنى فعّال، مربوط به عمل، واقعى و موجود است.

به فضايى كه اين محيط ويرچوآل را به محيط اكچوال مرتبط مى كند، «فضاى سايبر» مى گويند. كلمه Cyber از واژه يونانى kubernetes به معناى سكّان دار و كنترل كننده ساخته شده است؛ چرا كه ذات سيستم سايبر، در كنترل سيستم و ايجاد قدرت برترى و تحميل توان و اراده خود بر غير است. اين اصطلاح كه بيشتر براى علوم رايانه به كار برده مى شود، براى تعريف بعد غير فيزيكى رايانه ها به كار مى رود. اين ابعاد شامل اطّلاعات، كنترل پردازش و ارتباطات است.

هر كدام از اين بخش ها، داراى كاركردهايى هستند: بعد پردازش اطّلاعات، وظيفه تبديل اطّلاعات و محاسبه منطقى را بر عهده دارد. ارتباطات به اطّلاعات، قابليت انتقال و اشتراك گذارى را مى دهد. كنترل وظيفه تغذيه پردازشگر براى جلوگيرى از انحراف سيستم و ارتباط با محيط پيرامونى، از طريق حسّاسه ها را دارد.

امّا مهم ترين قسمت اين چهار مؤلّفه، يعنى اطّلاعات، در لغت،Information از كلمه لاتين informatio به معنى ايده است كه در فضاى سايبر، بيشتر با معنى شكل دادن به ايده (شكل دادن به ذهن) به كار مى رود. اطّلاعات به عنوان يكى از عوامل مهمّ جهان سايبر، از ويژگى هاى زير برخوردار است:

1. اطّلاعات چيزى است در محيط كه هيچ جرمى ندارد و فضا را اشغال نمى كند؛

2. اطّلاعات غير ملموس و قابل درك است؛

3. اطّلاعات كاربردهاى هم زمان و چندگانه دارد؛

4. اطّلاعات از بين نمى رود؛

5. اطّلاعات داراى ارزش متغيّر با زمان است؛

6. اطّلاعات داراى رابطه اى پيچيده و غير خطّى با سودمندى است؛

7. اطّلاعات در اثر استفاده و به كارگيرى، كم نمى شود و افزايش مى يابد؛

8. اطّلاعات را نمى توان مبادله كرد؛ بلكه فقط مى توان به اشتراك گذاشت.

اتّصال مخاطب به ميدان نبرد

امّا چگونه مى توان به فضاى virtual و محيط سايبر متّصل شد و با آن ارتباط برقرار كرد؟ يكى از راه هاى ارتباط برقرار كردن ميان فضاى سايبر و انسان، از طريق نرم افزارهاى كاربردى ياapplication است.application از كلمه اى در «فرانسه قديم» با عنوان aplicacion به معنى آوردن چيزى به واسطه در چيز ديگرى ساخته شده است و در علوم رايانه، بيشتر به نرم افزارى اطلاق مى شود كه از طريق بخش ارتباط، اطّلاعات را بعد از پردازش، به صورت قابل فهم و قابل تعامل (قابل كنترل) براى انسان نمايش مى دهد. اين نرم افزارها، گونه هاى متعدّدى دارند؛ از نرم افزارهاى روزمرّه كه در رايانه با آن سركار داريم تا نرم افزارهايى كه در تلفن هاى همراه، از آنها استفاده مى كنيم.

هرapplication بسته به هدفى كه در طرّاحى آن تعريف شده و مكان به كارگيرى، در اولويت هاى مختلف طبقه بندى مى شود و كاربردهاى متفاوتى را براى خود رقم مى زند. همچنين در برنامه هايى، مانند شبكه هاى اجتماعى، ارتباط و دسترسى به اطّلاعات، در اولويت بالاترى قرار دارد يا در يك application كه در يك خودرو يا خطّ توليد به كار مى رود، اولويت با بخش كنترل و پردازش است. با اين تفاوت ها و تركيب ها، مى توان هزاران application ساخت. رسانه سايبرى application است كه هدف از ساخت آن، انتقال پيام از فضاى virtual به مخاطبى است كه در فضاى actual حضور دارد. اين application انتقال پيام را به عنوان هدف اصلى خود انتخاب كرده است.

رسانه هاى سايبر به ترتيب از عنصر ارتباط، اطّلاعات و پس از آن، كنترل و پردازش استفاده مى كنند؛application هاى رسانه اى بسيارى وجود دارد. برخى از نظريّه پردازان، تلويزيون و راديو را به عنوان نوعى application معرفى كرده اند. به سخت افزارى كه application ها را به اجرا درمى آورد، كنسول مى گويند. كنسول هايى، مانند تلويزيون، راديو و حتّى تلفن هاى همراه كه امروزه اطراف ما را گرفته اند، همه ابزارهايى براى برقرارى ارتباط با فضاى سايبر هستند. افزايش كارايى اين سخت افزارها (كنسول ها) و كوچك سازى آنها، اين امكان را فراهم كرده است كه چندين كنسول در هم ادغام شوند و از منابعى كه هم پوشانى دارند، به طور مشترك استفاده كنند. اين همگرايى و يكپارچگى، ميزان اطّلاعاتى را كه ما در روز، به آنها دسترسى داريم، افزايش داده و خود اطّلاعات، اطّلاعات ايجاد كرده و موجب غرق شدن مخاطب در انبوهى از اطّلاعات مى شود كه فقط مقدارى از آن را نياز دارد.

دكتر استيون بست و دكتر داگلاس كلنر از «دانشگاه كاليفرنيا»، با بررسى وضعيت اجتماعى و فرهنگى جوانان آمريكايى در دو دهه گذشته (1990- 2010 م.) طىّ مقاله اى در سال 2013 م. به نقش فضاى سايبر در تغيير فرهنگ در اين رده سنّى در اين دو دهه پرداختند. اينترنت، تكنولوژى رايانه و ابزارهاى ارتباط جمعى و به ويژه نحوه جريان اطّلاعات، تصوّرات ما از انواع مختلف فرهنگ را تغيير داده اند. در اين شرايط، نسل جوان بايد مهارت هايى را بياموزد تا در اين دوره بتواند از اين ظرفيت ها براى بقا در جامعه سايبرى استفاده كند. انبوه اطّلاعاتى كه نسل جوان با آن درگير است، زمان را براى تحليل و نتيجه گيرى از اين حجم اطّلاعات را كوتاه كرده است. اين محدود شدن زمان انسان، سايبرگرد را واداشته است تا با حركت به سمت ساده سازى و كوتاه كردن پيام ها (مانند آن چيزى كه در پيامك، توييتر و ديگر شبكه هاى اجتماعى رخ مى دهد) خود را از انبوه اطّلاعاتى كه ازapplication ها دريافت مى كند، برهاند. يكى از مهم ترين، اين application ها، بازى رايانه اى است.

سرگرمى سايبر بازى رايانه اى

بازى رايانه اى يك application با قابليت چند رسانه اى است و حجم زيادى از اطّلاعات را در فرمت هاى مختلف در خود جا داده. بازى رايانه اى در سبك هاى مختلف، داراى ساختار رسانه اى متفاوتى است. گونه هاى ساده آن بر روى تلفن هاى همراه، بيشتر از جنبه اجتماعى و تفريحى برخوردارند. بازى هاى رايانه اى ديگر نيز با متّصل شدن به اينترنت و استفاده از تعامل هاى اجتماعى، كاربر خود را سرگرم مى كنند.

امّا اساس تمامى بازى ها بر قوانين آنها استوار است. اين قوانين مى توانند واقعى يا برگرفته از قوانين غيرواقعى باشند يا قوانينى ساخته شوند كه در دنياى واقع، امكان پذير نيست. بازى ها از ساختارapplication پيروى مى كنند؛ امّا هرچه قدرت پردازش در آنها بيشتر باشد، ميل به نمايش خود با قوانين دنياى واقعى در آنها بيشتر است. بازى هاى رايانه اى، ريشه دربازى هاى سنّتى دارند و هركدام، يك هدف آموزش را دنبال مى كنند. اين هدف، معمولًا آموزش قوانين موجود در خود هر بازى است كه افراد براى تعامل با بازى رايانه اى، بايد مبتنى بر اين قوانين، اكشن ها را به اتمام برسانند.

بازى، خارج از حجم زياد اطّلاعات در بعد آموزش خود، در بسيارى از موارد به فرد، قوانينى را آموزش مى دهد كه او در فضاى actual نمى تواند مبتنى بر آن، به تعامل اجتماعى و زندگى بپردازد. بازى در مرحله نخست، داراى حجم مشخّصى از اطّلاعات است كه هرچه بيشتر با آن تعامل انجام شود، حجم اطّلاعات نيز بيشتر مى شود. بنابراين بازى رايانه اى بيش از هر رسانه ديگر، داراى اطّلاعات است و بيشتر، اين را مديون تعاملى بودن خود مى باشد.

بازى رايانه اى را به عنوان يك application و يك رسانه سايبر، نمى توان مبادله كرد و بايد آن را مانند اطّلاعات، به اشتراك گذاشت. در زمينه اقتصادى، بيشتر بازى ها تا زمانى داراى ارزش اقتصادى هستند كه كاربرها به واسطه بازى مورد نظر، اطّلاعات توليد كنند يا هزينه اشتراك براى بازى پرداخت نمايند يا در زمان بازى، قابليت هايى را كه به صورت محدودشده در بازى وجود دارد، تهيه كنند. بازى رايانه اى به عنوان يك application كاربردى در حوزه رسانه است.

آموزش سرگرمى به واسطه رسانه هاى سايبرى

بازى هاى سنّتى، يكى از روش هاى آموزش هنجارهاى اجتماعى به فرد است. فرد، نمونه كوچك شده هنجارها و قوانين را در قالب بازى هاى گروهى انجام مى دهد و با كمك دوستان و هم بازى هاى خود، رفتار اجتماعى خود را افزايش مى دهد. اين روند در بازى هاى رايانه اى نيز موجود است. دربازى هاى رايانه اى، فرد مى تواند با افراد ديگر در ارتباط باشد و نيز مى تواند با خود به رقابت بپردازد. اين قابليت به فرد اين امكان را مى دهد تا خود را با خود بسنجد و حسّ رقابت با خود را در فرد بيدار مى كند. اين مسئله خود، ريشه در تفرّدگرايى دنياى مدنى دارد كه انسان حاضر در آن زيست مى كند.

از سوى ديگر، بازى هايى كه هدف از آنها، آموزش به كمك تكرار است، بسيارند. اين بازى ها تمام تلاش خود را مى كنند تا با يك تعامل سازنده، فرد را به انجام عملى تكرارى وادار كنند تا به اين ترتيب، فرد بتواند در آموزش مورد نظر به سطحى از توانايى برسد. شيوه تكرار براى تثبيت در مغز، روش آموزشى است كه طىّ آن فرد هدف، به مرور زمان، حل در مسئله اى مى شود كه سيستم تلاش مى كند آن را القا نمايد يا آموزش دهد. وقتى اين شيوه در بستر سايبر رخ مى دهد، آسيب ديگرى نيز جز حل شدن تدريجى در مفاهيم القايى دارد و آن اين است كه فرد فقط آموزش هاى بقا در دنياى virtual را ديده و هيچ توانايى در برخوردهاى اجتماعى و حتّى زندگى در دنياى actual را ندارد.

سكّان داران رو به افق

فضاى سايبر، ريشه در فيزيك و تكنولوژى دارد و براى آن، فلسفه كامل موجود نيست. فضاى virtual هنوز به درستى شناخته نشده و ظرفيت هاى آن، هر روز در حال شكوفا شدن است. براى استفاده از اين ظرفيت ها، بايد با چالش هايى روبه رو شد و خود را براى حضور در اين فضا، آماده كرد. اين ميدان نبرد براى بشر، تعيين كننده و سرنوشت ساز است. امروز «آمريكا» دايه قدرت در فضاى سايبر را دارد و به واسطه آن، بسيارى از مفاهيم ليبرالى را در جهان بسط مى دهد. آگاهى از پتانسيل هاى فضاى مجازى، اين مسئله را يادآور مى شود كه جبهه فكرى اسلام نيز براى بقا و تقابل با جبهه اومانيستى غرب، بايد هرچه بيشتر، سنگرهاى مجازى و سايبرى خود را قوى كند.

ديدار مقام معظّم رهبرى با جوانان و فرهنگيان در مصلّاى رشت 12/ 2/ 80

... و امّا حرف آخر: كسانى اين طور وانمود مى كنند، نسلى كه روى كار مى آيد كه اصطلاحاً به آن «نسل سوم انقلاب» مى گويند، پُشت كرده به انقلاب و روى گردان از ارزش هاى دينى است؛ يا اگر هم نيست، به طور اجتناب ناپذيرى اين گونه خواهد شد! بنده صددرصد حرف آنها را رد مى كنم. نه اينكه من عوامل فسادبرانگيز فرهنگى را نمى بينم يا نمى شناسم يا از آنها خبر ندارم؛ نخير، بنده از ماهواره و اينترنت و رمان ها و فيلم ها و آهنگ ها و حرف هاى فاسد كاملًا خبر دارم و آنها را دست كم نمى گيرم. من عمرم را در ميان جوانان گذرانده ام. از دورانى كه خودم جوان بودم، با جوانان دانشگاهى كه خارج از محيط ما بودند، ارتباط برقرار كردم؛ تا امروز هم ارتباط من با جوانان قطع نشده است. بنابراين مى دانم حال و هواى جوانى چيست و امروز در فضاى جوانىِ ما چه مى گذرد؛ امّا معتقدم نسل كنونىِ امروز اين قدر هم آسيب پذير و شكننده نيست؛ اين را بد فهميده اند. اين نسل در محيطى بار آمده كه از محيط سى سال و سى وپنج سال قبل، به مراتب پاكيزه تر و بهتر است. كسانى كه در اين محيط متولّد شده اند، به بركت هدايت دينى، توانستند آن كار عظيم را انجام دهند و آن ايمان هاى پولادين و استوار را عرضه كنند.[1]





[1] ---، موعود، 205جلد، [بى نا] - [بى جا] - [بى جا]، چاپ: 1.

سایر مطالب این مجموعه: « سايبرنتيك‏

نوشتن نظر